الحمدلله الذي تحبب الي وهو غني عني

شرح دعای ابوحمزه ثمالی

توسط دانشمند معظم استاد حوزه و دانشگاه

 حضرت آیت الله دکتر روح الله قرهی(مد ظله العالی)

زمان :هرشب ماه مبارک رمضان

مکان: حکیمیه شهرک والفجر جنب پارک ساحل مهدیه القائم المنتظر (عج)

 اذا مات عالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسد‌‌ها شیء.

هنگامی که عالمی از دنیا می رود شکافی در اسلام بوجود می آید که هیچ چیز جای آن را پر نمی کند 

رحلت عالم رباّنی ، عارف کامل ، حضرت آیت الله العظمی بهجت (سلام الله علیه) آن بهجت القلوب را به پیشگاه قطب عالم امکان حضرت بقیه الله الاعظم (ارواحنا فداه) و رهبر عظیم الشان انقلاب (ادام الله ظله الوارف) و مراجع عظام و حوزه های علمیه و رهپویان حق و حقیقت تسلیت عرض می نماییم.

مسجد و حوزه علمیه امام مهدی (عج)

نمونه عملی تزکیه علمی

و جود مقدس حضرت شيخنا الا عظم حضرت مفيد روحي له الفداء و سلام الله عليه كه وجود مقدس و منور حضرت حجت ابن الحسن المهدي صلوات الله عليه و عجل الله فرجه الشريف به ايشان اخ السديد بيان فرمودند و بعد از وفات ايشان انگشت سبابه خود را بر روي به ظاهر قبر ايشان فرمودند مرگ تو براي ما دردناك ترين زمان بود . كه بعد مجدد(بنا به آنچه دیگران دیدند و بیان کردند) به اذن آقا مثل خضر نبي و عيسي بن مريم سلام الله عليهما که در محضر آقا هستند این بزرگوار هم در محضر آقا است.آیت الله العظمی سید شرف الدین عاملی آن محقق عظیم الشأن،آن دریای تقوا ومعرفت می فرمایند :می دانید اگر بنا بود بعد از معصومین علیهم السلام که مشخص و تعیین شده هستند کسی معصوم باشد حضرت شيخنا الا عظم حضرت مفيد بود.(خیلی حرف بزرگی است و یک شخص معمولی هم آن را بیان نمیکند . آیت الله العظمی سید شرف الدین عاملی،شما مراجعه کنید و زندگینامه ایشان را مطالعه کنید) اين شخص عظيم الشأن حضرت مفيد(ره) براي چه به اين مقام رسيد؟ چون خود وجود مقدسشان مي فرمايند : من هر چه را مي خواستم انجام بدهم اول در همان مطلب خود را تزكيه مي كردم و سعي هم مي كردم که اساس تزكيه ام بر اساس روايات و آيات باشد . ایشان بیان فرمودند من از طریق تزکیه علمی خودم را ساختم و علم را هم از طریق این تزکیه علمی به دست آوردم.

"پس مهم عمل کردن است و الا دانستن به تنهایی (نمیخواهم شما را نعوذ بالله سرد کنم )گاهی خودش بیشتر برای انسان درد آور است. گر چه مجالس اینگونه انسان را ،روح را که منجلاب گرفته صیقل می دهد.من هم بینی و بین الله ،آن که ناظر بر قلوب است ، عرض میکنم فقط این مطالب را به این نیت شروع کردم که خطاب به نفس خودم باشد . جداَ انسان اين اعاظم را ميبيند بعد خودش را، ما عمل نمي كنيم آنها عمل كردند .

عمري به جز بيهوده بودن سر نكرديم                  تقويم ها گفتند و ما باور نكرديم

در خاك شد صد غنچه در وقت شكفتن               ما نيز جز خاكستري بر سر نكرديم

دل در تب لبيك تاول زد ولي ما                        لبيك گفتن را لبي هم تر نكرديم

حتي خيال ناي اسماعيل خود را                            همسايه با تصويري ازخنجرنكرديم

زیدی از معظم له سؤال کرده بود آقا جان میشود ما هم مثل شما بشویم فرمودند بله در زمان ما عرفا زیاد بودند چون وسائل ظاهری دنیا کمتر بود ،در هر منطقه عرفایی بودند اما الان ظواهر دنیا ،فریبهای دنیا انسان را بیشتر جذب می کند ،اگر کسی واقعاً در این دوران خودش را بسازد و تهذیب نفس داشته باشد بالا می آید" گرچه عرض بنده این است که هیهات دیگر کسی بتواند حضرت شیخناالاعظم بشود.کما اینکه به آقا زاده عزیز و شریفشان آن لحظات مرگ بیان فرمودند چه می خواهی بشوی؟ فرمود می خواهم شما بشوم .فرمود هیچی نمی شوی من خواستم امام زمان شوم این شدم .(نه اینکه ادعای امام زمانی کند نه یعنی می خواستم معصوم بشوم سعی کنم از زبانم گوشم چشمم دستم در همه اعمال مواظبت کنم.)

زهدهای بی پایه و اساس

علم به تنهايي اگر بدون تزكيه باشد وبال گردن انسان خواهد شد ، اما تزکیه بدون علم هم انسان را به چالش انداخته و او را به دنبال زهد های بی پایه و اساس می برد.حضرت آیت الله العظمی بهجت می فرمودند :مثلاً در بحث ازدواج اگر کسی همسری را انتخاب کرد ،باید به مناسبت جوانی خود و همسر، رعایت خواسته های همسر را بکند.می فرمودند حالت صورت ظاهری و فیزیکی خود را طوری نکند که همسرش زده و فراری بشود.برای آنهایی که در کبر سن هستند محاسن بلند عیبی ندارد،اما شما که جوان هستید ،همسر می خواهد از شما یک بهره ای  ببرد و این بهره همان بهره ای است که عزوجل بیان فرموده ،آن لذات و آلامی است که بدن دارد .اگر این لذات و آلام را بشناسیم و طریقه عمل درست آنها را بدانیم خودمان و همسرمان به گناه نمی افتیم.یکی از نتایج این زهدهای غیر علمی و دنبال زاهد مأب ها رفتن این است که گاه انسان می بیند چهره های دینی از هم طلاق می گیرند.برای اینکه نفهمیدند چه کاری باید بکنند تا هر دو از هم ارضا شوند.

اگر كسي يك باره سراغ علم به تنهايي رفت ، یا دنبال زهدهای دنیوی بدون استاد رفت، بدانيد فريب خورده است. بشر نياز به مربي عالم دارد . اصلا َ انبياء آمدند مربي بشر باشند. در طريق تزكيه بايد كسي باشد كه به ما عالمانه بگويد كدام راه را برويم ؟ وقتي وجود مقدس خاتم انبياء محمد مصطفي (ص) از معراج آمدند سوالات مختلفي از ايشان شد. در روايات است كه يكي از سوالها اين بود : افضل مردم را آنجا چه كسي بيان كردند؟ فرمودند : "افضل مردم علماي زاهد هستند كه بين اين علماي زاهد يك نكته وجود دارد و آن نكته اينكه مطيع فرمان پروردگار عالمند اينها كساني هستند كه عيوب نفسشان را شناختند و با اينها مبارزه كردند ." نكته مهم اين است كه تصور نكنيم دانستن تنها براي انسان كافي است و لو طريقه علمي تزكيه ،نه مهم اين است كه انسان مبارزه كند.

خلقت انسان و اعطای علم به او

آنقدر مسئله علم والا است و فضيلت دارد و بر همه مسائل برتري دارد كه عز وجل در قران كريم و مجيد الهي مي فرمايد : « شهد الله انه لا اله الا هو و الملائكه و اولواالعلم قائما بالقسط …» (سوره آل عمران آيه 18 ) باري تعالي در اين آيه ابتدا خودش را و بعد ملائكه الله را آنگاه اهل علم را شاهد مي گيرد،که این فضیلت اهل علم را می رساند. و يا آيات اول از آیات نازله بر پيامبر اكرم (ص) حضرت محمد مصطفی(ص) آياتي است كه در او علم را بيان مي كند . آن هم با اين مضامين كه : اقراء باسم ربك الذي خلق ، خلق الانسان من علق ، اقراء و ربك الاكرم الذي علم بالقلم علم الانسان مالم يعلم » اولاً    عز و جل به نعمت ايجاد،نعمت خلقت اشاره مي كند بعد از آن حال انسان را اينگونه بيان مي فرمايد كه در مرحله نخست علقه بوده حالي كه مي شود گفت يك شئ بيهوده به صورت ظاهر نجس بوده است . (می دانید خود منی که اسپرم ساز است و دارای حیات،به خودی خود نجس استو اگر بر لباسی باشد باید آن را تطهیر کنیم) اما همين خلقت را عزوجل مي آورد بالا تا جائي كه او را به عنوان کسی که به او علم  را مرحمت کرد و آن چیزی را که نمی دانست به او یاد داد، مطرح می کند . شرافت بشر به صورت ظاهر شرافت فيزيكي اش نيست بلكه به خاطر اين علمي است كه به او مرحمت فرموده است .

آيا در راه  تزكيه بايد با غريزه جنسي مبارزه كرد ؟

شهوت جنسی یکی از نعم الهی است اگر بد بود خداوند آن را به انسان نمی داد منتهای امر باید آن را در صراط مستقیم قرار دهیم وگرنه اگر رها باشد انسان را بیچاره کرده و او را درمنجلابی می اندازد که نمی تواند خود را بیرون بکشد.کما اینکه اعاظم دین و علمای اخلاق و عرفان بیان می کنند که انبیای الهی آمده اند تا این غرائز را در صراط مستقیم قرار دهند نه اینکه آنها را تخریب و سرکوب کنند.مع الاسف برخی دین را طوری برداشت کرده اند که باید آنها را سرکوب کرد .خیر بلکه باید از طریق تزکیه علمی هدایت شود.اگر نداند كه عزو جل در قرآن كريم و مجيد الهي فرموده است « كلوا من طيبات ما رزقكم » از آنچه كه از طيبات براي شما قرار داده شده است ارتزاق كنيد و گير زاهد خشك جاهل بيفتد و آن زاهد او را از بعضي طعام منع كند آنگاه دچار بعضي تناقضها مي شود كه در يك زمان مخصوص يا جوابگو نخواهند بود و خودش را به مهلكه مي اندازد يا اصلاَ از دين و عبادت و زهد و تقوا زده مي شود ، چرا؟ چون نمي داند عزو جل براي بدن  هم حساب و كتابي قرار داده است ، در تاريخ داريم كه بعضي از بزرگان به كساني كه خود را از ازدواج منع كرده بودند مي گفتند شما بدانيد دير يا زود با شيطان ازدواج خواهيد كرد .(ازدواج با شیطان را در روایات داریم که ان شاء الله اشاره خواهیم کرد) يعني نهايتاَ به دام غرائز جنسي از طريق حرام مي افتند یا نعوذ بالله نستجیر بالله در بستر زنا و حرام می افتند یا نعوذ بالله پناه به ذات حضرت حق با بازی با خود ، خود را ارضای جنسی میکنند (که چقدر از لحاظ پزشکی مضرات آن بیان شده است) برای اینکه آنها به صورت ظاهر مي خواستند از ازدواج فرار كنند چون آن را مانع ترقي خود مي دانستند در حاليكه نمي دانند هر چه عز و جل براي انسان قرار داده همه خير است منتها به شرط اینکه بشر شرش نکند هر چه شر و فساد مي شود به دست انسان است « ظهر الفساد في البر و البحر بما كسبت ايدي الناس » هر آنچه كه فساد در زمين و در درياها به وجود مي آيد به واسطه انسان است . و الا عزوجل هیچ چیزی را به عنوان فساد و مفسده قرار نداده است ، بشر است كه مفسده ساز است دليلش اين است كه نمي داند بدن لذاتي دارد آلام و دردهايي دارد بعضي از مسائل بدن را به هلاكت مي اندازد بعضي از اعمال بدن را نجات مي دهد . حضرت آيت الله العظمي حاج شيخ احمد آقا خوانساري اعلي الله مقامه(که حضرت امام اعلی الله مقامه الشریف در مورد ایشان بیان فرمودند :"ایشان اتقی الاتقیا هستند") فرمودند : بدانيد آنچه كه باعث مهلكات بدن است ترک مستحبات و رفتن به مكروهات است . مي فرمود شما نمي دانيد همه قواعد دين به نفع بشر است و اين قواعد عجيب براي بشر نفع رسان است . وقتي به ايشان گفتند هنگامي كه در كبر سن بودند چرا هنگام بلند شدن دستتان را زمين نمي گذاريد ، فرمودند چون مستحبات را رعايت كردم  و مكروهات را ترك كردم .

فضيلت عالم بر عابد

تزكيه پيچيده شده در علم است اگر بشر تزكيه علمي نداشته باشد طبعاَ گاه بعضي چيزها را به صورت ظاهر تزكيه مي داند در حاليكه تزكيه نيست ، گاه بعضي از چيزها را حياء مي داند در حاليكه حيا نيست . مثلاَ در مسائل اخلاقي گاه انسان بعضي از مطالب را عنوان عبادت مي داند در حاليكه عبادت نيست چون از طريق علمي وارد نشده است ،چه بسا افرادی که به صورت ظاهر عابد و زاهدند، اما در حقیقت عابد نیستند چون در نهايت عبادتشان نه به درد دنيایشان و نه به درد آخرتشان مي خورد لذا در يك روايت شريف وجود مقدس و منور ختمي مرتبت حضرت محمد مصطفي (ص) مي فرمايند :« فضل العالم علي العابد کفضل القمر علي سائر الكواكب » فضيلت عالم بر عابد مثل فضيلت ماه است بر همه ستارگان ، شب چهارده، ماه چگونه مي درخشد و همه ستارگان را تحت الشعاع خود قرار مي دهد . عالم به صورت حقيقي هم نسبت به همه زهاد همان برتری را دارد.( اين روایت نه تنها در بحار الانوار ج 17 بیان شده است بلكه كتب اهل جماعت هم مثل سنن ابن ماجه ج 1 و سنن ابي داوود ج 3 نيزآن را بيان کرده اند)پس اگر كسي بخواهد اهل زهد هم شود بايد از طريق علمی باشد.

تزكيه مقدم است يا علم ؟

به دو صورت بايد جواب بدهيم : 1- تزكيه مقدماتي ( به معني اصلاح نفس از همه بديها ) و الا همان دزدي خواهيم شد كه با چراغ كا لا را گزيده تر خواهد برد 2-اما در مرحله بعد آن تزكيه اي رشد و نمو است  در علم كه طريقه اش طريقه علم است انسان بايد به مقامي برسد به او زكي بگويند يعني صالح و شايسته شده ، انسان مزكي به جايي مي رسد كه با خدا جفت مي گردد يعني يكي مي شود . يكي از معاني زكي را عدد زوج گفته اند ،انسان مزكي هميشه خود را در محضر پروردگار عالم مي بيند هيچ موقع احساس تنهايي نمي كند و كسي كه احساس كند هميشه با پروردگار عالم است به هيچ عنوان دچار گناه نخواهد شد چون خدا را ناظر و شاهد مي بيند و اين مقام كسي است كه خود را تزكيه كرده است از طريق علم حقيقي .

فضل علم

عز و جل در آيات كثيره اي به اهميت علم اشاره فرموده است از جمله آيه 11 سوره مباركه مجادله كه مي فرمايند : « يرفع الله الذين امنوا معكم و الذين اوتوالعلم درجات » خداوند بالا مي برد آنهايي را كه ايمان آورده اند و آنهايي كه صاحب علمند داراي درجاتند ، چرا درجات را فقط براي اوتوالعلم مي فرمايد ، يعني هرچه علم مومن بيشتر باشد ( البته علم حقيقي نه علم قرائت ) درجاتش  بيشتر مي شود چون عالم هر چه به علمش افزوده گردد مسلماً خضوع و خشوعش بيشتر مي شود – اما در باب روايات نيز اينقدر كه در اسلام در مورد اهميت علم روايت وجود دارد ، در هيچ فرقه اي و هيچ ديني نداريم . پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد : من احب ان ينظر الي عتقاء الله من النار فلينظر الي المتعلمين ، هر كس مي خواهد نگاه كند به آزاد شده هاي از آتش جهنم نگاه كند به كساني كه طالبان علمند . « هو الذي نفسي بيده ما من متعلم يختلف الي باب العلم الا كتب الله له بكل قدم عباده سنته » به آن خدايي كه جان من در دست او است آن كسي كه براي گرفتن علم درب خانه عالم مي رود پروردگار عالم براي هر قدمش عبادت يكسال را مي نويسد و « بني الله بكل قدم مدينه في الجنه » و خدا براي او با هر قدمي كه بر مي دارد به سمت خانه عالم يك شهر در بهشت بنا مي كند . نمي فرمايد يك خانه ، و سعت خانه مومن فرداي قيامت كل زمين است آنچه اطراف آن از لحاظ جو است خانه اش نه شهرش .

« و يمشي علي الارض و هي تستغفر له » و وقتي بر روي زمين راه مي رود زمين براي او استغفار مي كند ، « و يمسي و يصبح مغفوراً له » چه شب كند و چه صبح كند او آمرزيده شده است . « و شهدت الملائكه » و ملائكه براي او شهادت مي دهند . «انهم عتقاء الله من النار » اين ها آزاد شده هاي از آتش جهنم هستند . اين روايت شريف در تفسير رازي و هم در دره التاج ج 1 و هم در اصول كافي باب العالم و بحار الانوار و خيلي از كتب شريف اين حديث عالي را بيان كردند .

تزكيه را بايد از چه طريقي بپيمائيم ؟

با اينكه عز و جل در قرآن كريم فرموده است « و يزكيهم و يعلمهم الكتاب و الحكمه » اما راه تزكيه را نيز بايد از طريق علم بپيمائيم . يعني همانطور كه علم بدون تزكيه حجاب است تزكيه نيز بايد از طريق علمی انجام شود . اينكه بيان كرده اند « من عرف نفسه فقد عرف ربه » هر كس خودش را بشناسد خدايش را مي شناسد ، اگر كسي عالم نباشد چگونه مي تواند عارف به نفس خودش باشد پس راه شناخت خود و تزكيه نفس راه علم است . شهيد ثاني بيان مي فرمايند كه كمال انسان به علم است اما خود اين كمال نياز به مقدمات دارد ، بايد ابتدا انسان شرائطش ، آدابش و وظايفش را بداند ، علم حقيقي آن موقعي براي انسان ميسر مي گردد كه انسان شرايط و آداب علم را بداند ما از طريق علم به معرفت مي رسيم و از طريق علم به تزكيه حقيقي مي رسيم اينكه ما فرمايشات حضرات آيات را مي خوانيم اينها يعني علم ، وقتي آگاهي پيدا كرديم تزكيه از طريق علميش چه طور است ، خودمان را موظف مي كنيم كه آن كارها را انجام دهيم . تزكيه حقيقي طريقه اش علم است بعد مي فرمايند اما خود اين علم نياز به يك تزكيه و آداب و شرايط دارد ، آداب و شرايطش اين است كه انسان بداند چگونه بايد عمل كند . پس يك حالت دور است اگر كسي خودش را بخواهد تزكيه كند آيا مقدم بر علم است يا علم مقدم است ؟ يا نه به هم پيچيده است علم بدون تزكيه علم نيست و تزكيه بدون علم تزكيه نيست .

قرآن كريم اولين آياتش را با نام علم آغاز كرد « اقراء باسم ربك الذي خلق خلق الانسان من علق اقراء و ربك الاكرم الذي علم بالقلم علم الانسان ما لم يعلم » علمي كه انسان را به مقام حقيقي بر ساند اين علم است . اگر كسي بخواهد راه تزكيه را هم طي كند از طريق علم حقيقي خواهد بود.

Powered By
  BLOGFA.COM